Czy dieta może pomóc w HPV?

HPV to rodzaj wirusa, który infekuje komórki nabłonkowe skóry lub błon śluzowych. Niektóre typy HPV (tzw. „wysokiego ryzyka”) mają potencjał prowadzić do zmian przednowotworowych i nowotworów, zwłaszcza szyjki macicy, ale także w innych lokalizacjach (np. krtani, jamy ustnej). Podnosi się również jego potencjalny wpływ na raka jajnika, ale o tym będzie niżej.

W większości przypadków infekcja HPV jest przejściowa, układ immunologiczny potrafi ją zwalczyć i wirus zostaje usunięty. Jednak w przypadku utrzymującej się infekcji, zwłaszcza wirusów wysokiego ryzyka, może dojść do powstania zmian śródnabłonkowych (CIN – cervical intraepithelial neoplasia), które są zmianami przedrakowymi. Z czasem, przy sprzyjających warunkach, te zmiany mogą przekształcić się w raka szyjki macicy.

Mechanizmy, dzięki którym HPV może prowadzić do powstania raka, są złożone. Wirus produkuje białka zakłócające prawidłowe mechanizmy kontroli wzrostu komórek, naprawy DNA i apoptozy czyli programowanej śmierci komórki. Dodatkowo przewlekła infekcja prowadzi do stanu zapalnego (reakcji immunologicznej, stresu oksydacyjnego, uszkodzeń oksydacyjnych DNA), a stan zapalny to jeden z głównych czynników sprzyjających prowadzących do zmian nowotworowych.

Podsumowując: HPV to wirus, który bywa skutecznie eliminowany przez organizm, ale gdy utrzymuje się długo i atakuje komórki nabłonka, może prowadzić do zmian przedrakowych i raka poprzez zakłócenie naprawy DNA, regulacji wzrostu i nasilenie stanu zapalnego.

JAK DIETA MOŻNE WESPRZEĆ LECZENIE HPV?

Teoretycznie na poziomie mechanistycznym dieta może wspierać organizm w walce z wirusem i ograniczaniu szkód w kilku szlakach:

Wzmocnienie układu odpornościowego

Składniki odżywcze (witamin, składniki mineralne, przeciwutleniacze) mogą wspierać funkcje odpornościowe, co sprzyja eliminacji wirusa.

Ograniczenie stresu oksydacyjnego i stanów zapalnych

Wiele składników odżywczych działa jako antyoksydanty lub modulatory stanu zapalnego.

Wsparcie mechanizmów naprawy DNA i regulacji epigenetycznej

Niektóre witaminy (np. kwas foliowy czy witamina B12) wpływają na metylację DNA i naprawę genetyczną, co może przeciwdziałać skutkom obecności wirusa w komórkach.

Utrzymanie integralności nabłonka

Dobre odżywienie tkanek nabłonkowych może utrudniać ekspansję zmian patologicznych i wspierać regenerację zdrowych komórek.

Jednak (to jest ważne!) sama dieta nie zastępuje standardowych metod leczenia (zabiegów ginekologicznych, terapii zgodnie z wytycznymi) ani profilaktyki (np. szczepień). To element wspomagający, potencjalnie modulujący przebieg infekcji i zmniejszający ryzyko progresji zmian.

CZY BADANIA NAUKOWE POTWIERDZAJĄ, ŻE MODYFIKACJE ŻYWIENIOWE MOGĄ POMÓC W OGRANICZENIU TRWAŁOŚCI HPV, REGRESJI ZMIAN CIN I ZMNIEJSZENIU ZAPALENIA ZWIĄZANEGO Z INFEKCJĄ?

Z pomocą w odpowiedzi na to pytanie przychodzi nam świeżo opublikowana meta-analiza, której wyniki wykazały, że wyższe spożycie lub wyższe stężenia we krwi pewnych mikroskładników było powiązane z:

• mniejszym ryzykiem utrzymywania się HPV,
• mniejszą progresją CIN,
• poprawą markerów stanu zapalnego.

Poniżej wybrane przykłady:

Witamina E (szczególnie α-tokoferol): wskazano, że wyższe poziomy wiązały się z mniejszą trwałością HPV i niższym ryzykiem zmian szyjki macicy.

Witamina D: wykazano jej potencjalną ochronną rolę przed skutkami HPV i indukującą regresje zmian CIN. Niektóre badania wykazały, że niedobór witaminy D był powiązany z dłuższym utrzymaniem się wirusa HPV.

Witamina A: wyższe poziomy witaminy A w diecie lub surowicy były związane ze zmniejszonym ryzykiem raka szyjki macicy i utrzymywania się HPV. Badania obserwacyjne wskazują na jej rolę ochronną.

Kwas foliowy i witamina B12: badania wykazały, że wyższe poziomy lub spożycie tych witamin wiązało się z mniejszą utrzymującą się infekcją HPV i regresją zmian

Witamina C: chociaż wiele badań wykazywało korzyści, to heterogeniczność w wynikach była dość wysoka, co wskazuje, że efekty w różnych badaniach znacznie się różniły.

Selen: badania obserwacyjne i pojedyncze badania RCT wskazują, że suplementacja selenem wiązała się z regresją zmian CIN i poprawą markerów zapalnych.

Cynk, wapń: badania obserwacyjne wykazały, że wyższe spożycie tych związków może wspierać mechanizmy odpornościowe i supresję wirusa, choć dowody eksperymentalne są ograniczone

Poniżej umieszczam screeny z wnioskami i implikacjami praktycznymi z tej meta-analizy:

Dla ciekawostki napiszę jeszcze, że istnieją badania wskazujące, że wirusy HPV wysoko onkogenne są obecne w jajowodach i guzach jajnika, a długotrwałe zakażenia jajowodu i nabłonka jajników mogą być potencjalnymi czynnikami wpływającymi na wystąpienie i progresje raka jajnika.

ZAPAMIĘTAJ:

• Dieta nie zastępuje wizyty u ginekologa ani szczepień przeciwko HPV.
• Odpowiednio zbilansowana dieta oraz odżywienie organizmu i uzupełnienie niezbędnych i witamin stanowi fundamentalny element profilaktyki pierwotnej, dzięki któremu organizm ma większe szanse na walkę i eliminację wirusa, a także zahamowanie progresji zmian.
• Dieta w modelu przeciwzapalnym z bogatą i różnorodną matrycą żywieniową to genialny element wspierający zdrowie kobiet na wielu poziomach w tym w walce z HPV.

W JAKICH PRODUKTACH ZNAJDZIESZ WYMIENIONE ZWIĄZKI?

• Witamina E – nasiona słonecznika, orzechy, migdały

• Witamina D – tłuste ryby (łosoś, sardynki, makrela, śledź), żółtka jaj

• Kwas foliowy – zielone warzywa liściaste, rośliny strączkowe, orzechy

• Witamina B12 – podroby, mięso, ryby, nabiał

• Witamina A/karotenoidy – wątróbka wołowa/drobiowa/z dorsza, jaja, marchew, bataty, szpinak, dynia, papryka czerwona, morele, melon, mango

• Witamina C – papryka, truskawki, kiwi, brokuły, kapusta, kalafior, natka pietruszki

• Selen – orzechy brazylijskie, ryby

• Cynk – owoce morza, mięso, nasiona dyni, strączki i produkty pełnoziarniste

A jeśli nie masz pomysłu na posiłki, nie chcesz stać godzinami w kuchni i wydawać fortuny na zakupy, to sprawdź moje diety gotowe silnie przeciwzapalne, które są łatwe, szybkie i maja bardzo bogaty profil związków o charakterze przeciwzapalnym. Stworzyłem je dla kobiet, które szczególnie potrzebują zadbać o swój organizm od środka.

Bibliografia:

• Paradowska, E., Haręża, D.A., Kania, K.D. et al. Human papillomavirus infection of the fallopian tube as a potential risk factor for epithelial ovarian cancer. Sci Rep 14, 21602 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-72814-0.

• Li Y and Zhu L (2025) The influence of nutrition on HPV-associated inflammation: a systematic review and meta-analysis. Front. Nutr. 12:1612919. doi: 10.3389/fnut.2025.1612919.